Koszty

Omówiony podział kosztów w układzie podmiotowym jest oparty na miejscach powstawania kosztów (działalność podstawowa, sprzedaż, działalność pomocnicza, zarząd). Natomiast podział kosztów w układzie przedmiotowym jest oparty na poszczególnych produktach lub ich grupach. Przedmiotowy podział kosztów jest więc używany do wyceny poszczególnych wyrobów gotowych.

Podział kosztów według rodzajów dotyczy kosztów prostych działalności operacyjnej rzeczywiście poniesionych w danym okresie sprawozdawczym, bez względu na to, jakiego okresu faktycznie dotyczą. Dzieląc koszty proste według kryterium rodzajowego, wyodrębnia się następujące grupy kosztów:
- zużycie materiałów i energii,
- usługi obce,
- podatki i opłaty,
- wynagrodzenia,
- świadczenia na rzecz pracowników,
- amortyzację,
- pozostałe koszty.
Zużycie materiałów i energii

Koszty finansowe nie są bezpośrednio związane ze zwykłą działalnością operacyjną danej jednostki. Dotyczą skutków podejmowanych przez jednostkę decyzji finansowych. Definicja kosztów operacji finansowych została sformułowana w art. 42 ust. 3 ustawy. Według tej definicji na koszty finansowe składają się odsetki i prowizje od pożyczek i zobowiązań, płacone dyskonto, straty na sprzedaży papierów wartościowych, ujemne różnice kursowe.

Definicja pozostałych kosztów operacyjnych została sformułowana w art. 3 ust. 1 pkt 20 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem za pozostałe koszty operacyjne uważa się koszty nie związane bezpośrednio ze zwykłą działalnością jednostki.

Koszty te są związane z prowadzeniem normalnej działalności gospodarczej. Działalność operacyjna może mieć różny charakter - może to być działalność wytwórcza, usługowa lub handlowa. Często się również zdarza, że jeden przedsiębiorca wykonuje jednocześnie kilka rodzajów działalności operacyjnej. Są to tzw. przedsiębiorstwa handlowo-usługowe czy też przedsiębiorstwa produkcyjno-handlowo-usługowe.

Rachunek kosztów jako element zarządzania przedsiębiorstwem zaczęto stosować na początku XX wieku. Było to związane z powszechnym w tamtym czasie dążeniem do obniżania jednostkowych kosztów wytwarzania wyrobów. Rachunek oparty na kalkulacji kosztów pełnych znacznie ewoluował do dnia dzisiejszego, jednak jego zasadniczy cel, jakim jest ustalenie rentowności prowadzonej działalności, pozostał niezmienny.

Układ kalkulacyjny klasyfikuje koszty w tzw. pozycje kalkulacyjne niezbędne do obliczenia kosztu wytworzenia produktu. Dzieli on koszty następująco:
1. koszty bezpośrednie
o materiały bezpośrednie,
o płace bezpośrednie,
2. koszty pośrednie
o koszty wydziałowe,
o koszty zarządu,
o koszty sprzedaży.

Układ funkcjonalny dzieli koszty według miejsc powstawania kosztów. Mamy więc:

1. koszty działalności podstawowej (produkcyjnej, usługowej, handlowej),
2. koszty wydziałowe,
3. koszty zarządu,
4. koszty sprzedaży.

Układ rodzajowy kosztów dzieli koszty według rodzaju i obejmuje następujące grupy kosztów:
1. amortyzacja,
2. zużycie materiałów,
3. zużycie energii,
4. usługi obce,
5. wynagrodzenia,
6. ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia,
7. podatki i opłaty,
8. pozostałe koszty rodzajowe.

Koszty - celowe nakłady, wyrażone w jednostkach pieniężnych, poniesione przez przedsiębiorstwo. Koszty można klasyfikować na wiele sposobów. Można wyróżnić trzy podstawowe układy kosztów:

* układ rodzajowy
* układ funkcjonalny
* układ kalkulacyjny